Doen en zijn

De Dalai Lama zei: “Je bent wat je doet”. In de behandeling van mensen met een laag zelfbeeld wordt dit gebruikt om hen te stimuleren om kleine, positieve stapjes te zetten, om zo een beter gevoel over zichzelf te krijgen. Kleine stapjes in de vorm van het opruimen van de sokkenlade (kleine doelen stellen in plaats van te grote); en positieve stapjes zoals iemand voor laten gaan in de rij bij de kassa. Je voelt jezelf beter door iets goeds voor een ander te doen.

“Je bent wat je doet”. Maar wat nu als je niet meer kunt doen wat je deed, door omstandigheden? Dat kan best een heftige psychoneurose veroorzaken. Want wie ben je dan nog? Waarom is ego zo verbonden aan wat we doen? Dat ontstaat al op jonge leeftijd. Een jong kind heeft nog geen ego. Wat er gebeurt in zijn wereld, is door zijn toedoen (er  is niets anders dan alleen hijzelf). Ego ontwikkelt zich pas op latere leeftijd. In die ontwikkeling, wordt het kind vooral positief bekrachtigd op wat het doet: de eerste lach, het eerste woordje, de eerste stapjes, een goed rapport en ga zo maar door. FTR: positieve bekrachtiging is één van de belangrijkste pedagogische middelen, blijf daar ook vooral mee doorgaan! Waar minder aandacht voor is, zijn de dingen die van binnenuit komen: frustratie, schaamte, verveling enzovoorts. Dit wordt doorgaans niet positief bekrachtig, terwijl het wèl bij iemand hoort. De meeste mensen leren niet om met deze gevoelens om te gaan. Sterker nog, de meesten zullen leren dat deze gevoelens ongewenst zijn en ze zullen er alles aan doen om de pijn hiervan niet te hoeven voelen.

Een neveneffect hiervan, en dat is waar ik op doel, is dat iemand zichzelf (onbewust) definieert door wat hij doet. Als hij dit niet meer kan doen, bv door een (langdurige) ziekte, beperking of ontslag, zou dit best een heftige psychoneurose kunnen veroorzaken. Want wie is hij? En is het wel voldoende?

Het is nogal een heftig traject om aan te gaan…Velen zullen waarschijnlijk op zoek gaan naar een nieuwe baan of iets anders om te doen. En zeg nou zelf: wie zou niet het bekende pad van doorgaan kiezen boven dat onbekende, heftige pad van je zelf ontdekken?